Make your own free website on Tripod.com

๓. เครื่องใช้       

            เครื่องใช้ในชีวิตประจำวันของชาวไทดำส่วนมากจะใช้ไม้ไผ่และสานเป็นลวดลายทั้งที่เป็นงานฝีมือและงานธรรมดา  ซึ่งขึ้นนอยู่กับงานที่ใช้สอยเครื่องใช้ที่จะกล่าวขึ้นเป็นเพียงส่วนหนึ่งที่ใช้ในชีวิตประจำวันและพิธีการสำคัญ เช่น  เสนเรือน  แปงขวัญ  เป็นต้น

            ปานหรือพาน

            ปานหรือพาน  สานด้วยไม้ไผ่ขัดกันเป็นตาหกเหลี่ยม  โปร่งคล้ายชะลอม  ขนาดกว้างของพานประมาณ  ๗๐ - ๘๐ ซม. สูง ๕๐ ซม. มีขอบทั้งด้านบนและล่าง

            ปานเผือน  เป็นภาชนะที่ใส่เครื่องเซ่นผีเรือนและเทวดา

            ปานขวัญ  ชนิดเดียวกับปานเผือนแต่ใช้ในพิธีแปงขวัญหรือเรียกขวัญ

            โห้

            ภาชนะสานด้วยไม้ไผ่  รูปทรงกระบอกมีขอบทั้งตอนบนและล่าง  ขอบตอนบนสานเป็นถาดหรือกระจาดปิดพื้นที่หน้าตัดทรงกระบอกเป็นแอ่งไม่ลึกนัก  รูปคล้ายกับปานเผือน  แต้โห้สานเป็นลายขัดห้าเหลี่ยมทึบเรียกว่า  ลาย"ตะเหลวฮ่อ"  ใช้สำหรับเก็บเศษผ้า  ด้าย  เครื่องเย็บปักถักร้อยที่เป็นงานของผู้หญิง

            แอบข้าว

            แอบข้าวหรือกระแอบ  เป็นภาชนะไม้ไผ่ลายสอง  รูปทรงเหมือนตุ่ม  คอสูง ฝาสวมครอบมีฐานสี่เหลี่ยม  มีสายสะพาย  แอบข้าวบางแบบทำด้วยไม้ทองหลางหรือไม้นุ่นขุดถากให้เป็นรูปคล้ายตุ่ม  มีฝาครอบ  เรียกว่า "ก่องข้าว"

            ประโยชน์ของแอบข้าว คือใช้เป็นภาชนะเก็บอาหารต่างๆ เช่นข้าวเหนียว สำหรับสะพายติดตัวไปทำนา ทำงานหรือการเดินทาง แอบข้าวสามารถเก็บอาหารต่างๆ ไว้ได้นานโดยไม่บูดเน่าเพราะไอน้ำจากข้าวเหนียวจะร้อนๆ จะถูกดูดซึมไปตามเนื้อไม่ได้ดี ไม่กลั่นตัวเป็นหยดน้ำ ทำให้ข้าวเหนียวไม่แฉะ และข้าวเหนียวหรืออาหารไม่บูดเสียได้ง่าย

            ขมุก

            ภาชนะไม้ไผ่สานเป็นลายสองทรงสี่เหลียมผืนผ้า มีฝาปิดขนาดยาว ๗๕ ซม. สูงประมาณ ๔๐ ซม. ประโยชน์ใช้สอย คือ สำหรับเก็บผ้าที่ทอเสร็จแล้วจะเป็นผ้าผืนหรือเป็นผ้าส่วนตัว ขมุกเก็บไว้บนเพดานบ้านโดยใช้ลำไม้ไผ่พาดกับขื่อบ้าน

            กะเหล็บ

            กะเหล็บเป็นภาชนะสานด้วยไม้ไผ่เส้นขนาดเล็ก ฝีมือประณีตเป็นงานฝีมือของชาย กะเหล็บมีรูปทรงคล้ายตุ่มน้ำดินเผา แต่มีก้นสอบเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ปากกลม ถักด้วยหวายละเอียดอย่างงดงามสูงประมาร ๓0 ซม. มีประโยชน์ใช้ใส่เครื่องใช้ประจำตัวเวลาเดินทาง เช่น เสื้อผ้า อาหาร เป็นต้น

            นอกจากนั้นชายหนุ่มชาวไทดำก่อนแต่งงานจะต้องสานกะเหล็บซึ่งเป็นเครื่องใช้ชิ้นหนึ่งที่เจ้าบ่าวต้องใช้สะพายบ่าตอนเข้าพิธีแต่งงานเป็นการอวดหญิงว่าตนเป็นผู้ที่มีความสามารถเหมาะสมที่จะเป็นหัวหน้าครอบครัว

            ไหนึ่ง

            ไหนึ่ง เป็นภาชนะสำหับนึ่งข้าวเหนียวหรือผักก็ได้ ทำด้ายไม้นุ่น หรือไม้ทองหลาง ขุดให้กลวง ปากกลมทรงกระบอกตรงกลางป่องสูงประมาณ ๓0 ซม. ก้นไหนึ่งกรุด้วยไม้ไผ่สานเป็นตารางพอให้ไอน้ำร้อนผ่านขึ้นได้ เวลานึ่งจะนำไหนึ่งไปตั้งบนหม้อน้ำเดือด มีฝาปิดด้านบนของไหนึ่ง

 

HOME

ความเป็นมาของกลุ่มชนชาวไทดำ วิถีชีวิตและความเป็นอยู่ของไทดำ วัฒนธรรม - ประเพณีของชาวไทดำ